Interviews voor Non-Fictie en Biografieën

Van gesproken woord naar geschreven tekst

Een interview transcriberen is één ding. Het omzetten naar leesbare, boeiende tekst is iets heel anders.
Mensen spreken anders dan ze schrijven – met herhalingen, twijfels, zijsporen.

Je taak als schrijver: de essentie bewaren, de ruis weglaten.

Soorten Interviews

1. Feitelijk Interview (Research)

Doel: Informatie verzamelen voor context of achtergrond.

Voorbeeld: Je schrijft over de Tweede Wereldoorlog en interviewt een historicus.

→ Gebruik: citaten ter ondersteuning van feiten → Bewerking: sterk, focus op kernpunten

2. Persoonlijk Interview (Biografie)

Doel: Iemands verhaal vertellen in hun eigen woorden.

Voorbeeld: Je schrijft de biografie van een kunstenaar.

→ Gebruik: directe citaten met emotionele lading → Bewerking: minimaal, behoud authenticiteit

3. Expert Interview (Gids/How-To)

Doel: Praktische kennis delen.

Voorbeeld: Je schrijft over tuinieren en interviewt een hovenier.

→ Gebruik: concrete tips en adviezen → Bewerking: structureren in lijstjes of stappen

Het Interview Voorbereiden

Voor het interview:

1. Onderzoek je onderwerp

   • Onderzoek wie je gaat interviewen

   • Lees eerdere interviews

   • Ken de basisfeiten

2. Maak slimme vragen

   • Open vragen: "Hoe was dat voor je?"

   • Geen ja/nee vragen: "Voelde je je…?" → "Hoe voelde je je?"

   • Specifiek: "Vertel over die dag" i.p.v. "Vertel over je jeugd"

3. Techniek checken

   • Voice recorder + back-up

   • Test geluidskwaliteit

   • Extra batterijen

Tijdens het Interview:

1. Luister meer dan je praat

   • Stiltes zijn oké – mensen vullen stiltes met waardevolle info

   • Knik en moedig aan, onderbreek niet

2. Volg interessante sporen

   • Als iemand iets fascinerends noemt, vraag door

   • "Dat klinkt intrigerend, kun je meer vertellen?"

3. Vraag om voorbeelden

   • "Je zegt dat het zwaar was. Kun je een moment beschrijven?"

   • Concrete verhalen > vage statements

4. Check gevoelige onderwerpen vooraf

   • "Is dit oké om op te nemen?"

   • "Mag ik dit gebruiken in het boek?"

Van Transcript Naar Tekst

Stap 1: Transcriberen

Typ het hele interview uit. Ja, het is tijdrovend. Ja, het is nodig.

→ Je ontdekt gouden zinnen die je tijdens het gesprek miste.

Stap 2: Markeren

Lees het transcript en markeer:

• Gouden citaten: Unieke formuleringen, emotionele momenten

• Kernpunten: Belangrijke informatie

• Te schrappen: Herhalingen, "uhm", "zeg maar", zijsporen

Stap 3: Bewerken

Hier wordt het lastig. Hoeveel mag je aanpassen?

Basisregels:

✓ Mag wel:

• Herhalingen schrappen

• Zinnen grammaticaal corrigeren

• Vulwoorden ("eigenlijk", "zeg maar") weglaten

• Volgorde aanpassen voor helderheid

❌ Mag niet:

• Betekenis veranderen

• Woorden in iemands mond leggen

• Context verdraaien

• Negatief naar positief (of omgekeerd) maken

Voorbeeld: Ruw Transcript → Bewerkt Citaat

Ruw transcript: "Ja, dus, uhm, ik denk eigenlijk dat... zeg maar, dat moment, je weet wel, toen ik daar stond en ik dacht van... ja, dit is het eigenlijk. Dit is echt het moment waarop ik dacht: oké, nu moet ik iets doen, snap je? Want anders, ja, dan gebeurt er niks."

Bewerkt citaat: "Dat moment, toen ik daar stond, dacht ik: dit is het. Nu moet ik iets doen. Anders gebeurt er niks."

→ Essentie behouden, ruis verwijderd, leesbaarheid verhoogd.

Vier Manieren Om Interviews Te Verwerken

1. Direct Citaat

Gebruik de exacte woorden van je geïnterviewde.

Wanneer: Als de formulering uniek of krachtig is.

Voorbeeld: "Ik heb nooit begrepen waarom mensen mijn werk 'moedig' noemen. Ik deed gewoon wat nodig was."

2. Indirect Citaat

Parafraseer wat gezegd is.

Wanneer: Als de informatie belangrijk is, maar de formulering niet.

Voorbeeld: Maria legt uit dat ze destijds geen keuze had. Het was overleven of opgeven.

3. Samenvatting

Vat lange passages samen in je eigen woorden.

Wanneer: Als context nodig is zonder details.

Voorbeeld: Tijdens ons gesprek van drie uur schetst Johan eenbeeld van een industrie in crisis, waarin innovatie werd gedwarsboomd door bureaucratie.

4. Gecombineerd

Mix directe citaten met context.

Wanneer: Voor balans tussen authenticiteit en leesbaarheid.

Voorbeeld: "Het voelde alsof ik verdronk," zegt Lisa, terwijl ze terugdenkt aan die periode. Ze was net ontslagen, haar relatie was voorbij, en de facturen stapelden zich op. "Maar ergens vond ik lucht. Ik weet nog steeds niet hoe."

Citaten Ethisch Gebruiken

Altijd:

• Laat je geïnterviewde belangrijke citaten lezen en goedkeuren

• Geef context bij gevoelige uitspraken

• Bescherm bronnen die anonimiteit nodig hebben

Nooit:

• Citaten uit context rukken om een punt te maken

• Iemand bewust verkeerd citeren

• Vertrouwelijke informatie publiceren zonder toestemming

Wanneer Niet Te Citeren

Soms is parafraseren beter:

❌ Direct citaat: "Nou ja, het was eigenlijk best wel een hele rare tijd, omdat er zoveel gebeurde en ik niet echt wist wat ik moest doen."

✓ Parafraseren: Het was een chaotische periode. Ze wist niet hoe te handelen.

→ Sneller, helderder, minder rommelig.

Praktische Opdracht: Interview

Deel A: Voorbereiding

1. Kies iemand om te interviewen (vriend, familielid, collega)

2. Bedenk 10 open vragen over een specifiek onderwerp

3. Plan 30 minuten in

Deel B: Interview

1. Neem het gesprek op

2. Let op interessante zijsporen en vraag door

3. Noteer ook lichaamstaal en emoties

Deel C: Bewerking

1. Transcribeer 5 minuten van het gesprek

2. Markeer de gouden citaten

3. Herschrijf het als één coherente paragraaf met:

   • Minimaal 1 direct citaat

   • Beschrijving van de context

   • Jouw observatie van de geïnterviewde

Onthoud: Of het fictie of non-fictie is, dialoog gaat over hoe mensen communiceren, niet alleen wat ze zeggen. Luister naar de pauzes, de aarzelingen, de dingen die mensen niet zeggen. Daar zit je verhaal.

Volgende les: Structuur en spanning – hoe houd je je lezer van begin tot eind geboeid?