AVI Niveau's

AVI = Analyse van Individualiseringsvormen

Dit is het Nederlandse systeem om leesniveaus te bepalen. Boeken worden ingedeeld op basis van:

• Woordcomplexiteit

• Zinslengte

• Conceptuele moeilijkheid

Belangrijk: AVI-niveaus zijn richtlijnen, geen wetten. Maar als je voor beginnende lezers schrijft, zijn ze essentieel.

AVI-Structuur

START → M3 = Eerste lezers (groep 3) M4 → E3 = Begin vlotte lezers (groep 4) E4 → Plus = Vlotte lezers (groep 5-6)

AVI START

Leerlingkenmerken:

• Net begonnen met lezen

• Herkennen letters en klanken

• Lezen is inspannend

Tekstkenmerken:

• Woorden: 1-lettergrepen, hoogfrequent (kat, bos, zon)

• Zinnen: 3-5 woorden

• Lengte: 8-10 zinnen totaal

• Verhaal: Heel simpel, herhaling

• Illustraties: Dragen verhaal volledig

Schrijftips:

• Alleen woorden die fonisch te lezen zijn

• Geen moeilijke lettercombinaties (ch, sch, ng bij voorkeur niet)

• Herhaling van woorden geeft zekerheid

• Illustratie toont wat de tekst zegt

AVI M3 (Midden groep 3)

Leerlingkenmerken:

• Lezen gaat iets makkelijker

• Herkennen steeds meer woorden

• Korte zinnen kunnen volgen

Tekstkenmerken:

• Woorden: 1-2 lettergrepen, meer variatie

• Zinnen: 4-7 woorden

• Lengte: 50-150 woorden

• Verhaal: Simpel plot met begin en eind

• Illustraties: Belangrijk, maar tekst vertelt ook

Schrijftips:

• Woorden moeten nog herkenbaar/regelmatig zijn

• Simpele werkwoorden (lopen, kijken, roepen)

• Dialoog mag, maar kort

• Eén gebeurtenis per verhaal

AVI E3 (Eind groep 3)

Leerlingkenmerken:

• Basisvaardigheden op orde

• Snelheid neemt toe

• Kunnen simpele verhalen volgen

Tekstkenmerken:

• Woorden: Tot 3 lettergrepen, onregelmatige spelling mag

• Zinnen: 5-8 woorden, soms een bijzin

• Lengte: 150-500 woorden

• Verhaal: Duidelijk plot, kleine wending mogelijk

• Illustraties: Ondersteunen, niet meer essentieel

Schrijftips:

• Plot mag iets complexer

• Emoties mogen benoemd ("blij", "verdrietig")

• Dialoog wordt belangrijker

• Humor werkt goed

AVI M4 (Midden groep 4)

Leerlingkenmerken:

• Vlot lezen begint

• Techniek steeds meer automatisch

• Kunnen iets langere verhalen aan

Tekstkenmerken:

• Woorden: Alle lengtes, moeilijkere woorden mogelijk

• Zinnen: 6-10 woorden, bijzinnen frequent

• Lengte: 500-1000 woorden

• Verhaal: Meerdere scenes, kleine subplot mogelijk

• Illustraties: Aanwezig maar niet per pagina nodig

Schrijftips:

• Je kunt meer plot hebben

• Karakters mogen emoties tonen (niet alleen zeggen)

• Beschrijving mag iets meer

• Spanning opbouwen werkt

AVI E4 en hoger

Leerlingkenmerken:

• Lezen gaat vloeiend

• Begrijpen complexere verhalen

• Kunnen inferenties maken

Tekstkenmerken:

• Geen strikte beperkingen meer

• Zinnen: Gevarieerd, ook lang

• Lengte: 1000+ woorden per hoofdstuk

• Verhaal: Alle verhaalstructuren mogelijk

• Stijl: Meer literaire vrijheid

Op dit niveau schrijf je eigenlijk "normale" kinderboeken, zonder de strikte AVI-restricties.

Taal aanpassen aan leesniveau

Woordkeuze

VERMIJD bij lage AVI-niveaus:

1. Moeilijke lettercombinaties ❌ Schaats, christen, nachtvlinder (voor START-M3) ✓ Schaats mag vanaf E3

2. Lange woorden ❌ Politieauto, verjaardagstaart (voor START) ✓ Vanaf M3 mag dit

3. Abstracte woorden ❌ Teleurstelling, verantwoordelijkheid (jonge lezers) ✓ Voor oudere kinderen (10+)

4. Zeldzame woorden ❌ Peinzen, gadeSlaan, verpozen ✓ Alleen als je het wilt uitleggen

GEBRUIK bij alle niveaus:

1. Concrete, zintuiglijke woorden ✓ Ruiken, zien, voelen, horen, proeven

2. Actiewerkwoorden ✓ Rennen, springen, grijpen, roepen (niet: zijn, hebben, gaan)

3. Emotie-woorden aangepast aan niveau

• Laag niveau: blij, boos, bang, verdrietig

• Middenniveau: opgewonden, jaloers, teleurgesteld

• Hoog niveau: gekwetst, beschaamd, eenzaam

Zinsbouw

BASISREGELS:

1. Één idee per zin (vooral lage niveaus)

❌ Te complex: "Mia, die net jarig was geweest en een nieuwe fiets had gekregen, reed naar het park waar haar vriendinnen op haar wachtten."

✓ Opgesplitst: "Mia was jarig geweest. Ze had een nieuwe fiets gekregen. Nu reed ze naar het park. Haar vriendinnen wachtten op haar."

2. Subject-werkwoord-object (SVO)

✓ Helder: "Mia pakt de bal." ❌ Verwarrend voor jonge lezers: "De bal wordt door Mia gepakt."

3. Vermijd te veel voorzetselbepaling

❌ "Mia liep met haar moeder in de vroege ochtend naar de winkel aan de overkant van de straat." ✓ "Mia en mama liepen naar de winkel."

4. Dialoog is toegankelijk

Dialoog is vaak makkelijker te lezen dan beschrijving.

✓ Goed: "Zullen we spelen?" vroeg Lisa. "Ja!" riep Mia.

Tempo En Spanning

Kinderen hebben minder geduld.

Per leeftijd:

4-6 jaar: Iets moet binnen 3-4 pagina's gebeuren 7-9 jaar: Hoofdstuk moet eindigen met cliffhanger of vooruitgang 10-12 jaar: Spanning mag opbouwen over meerdere hoofdstukken YA: Kan langzamer, maar eerste hoofdstuk moet grijpen

Technieken voor tempo:

1. Korte hoofdstukken Vooral voor jonge lezers: 2-5 pagina's per hoofdstuk max.

2. Cliffhangers Elk hoofdstuk eindigt met "En toen..."

3. Actie Dingen gebeuren. Minder beschrijving, meer actie.

❌ Te beschrijvend: "Het bos was groot en groen. Er waren veel bomen. Sommige bomen waren oud. Andere waren jong. De bladeren ritselden in de wind."

✓ Actie: "Mia rende het bos in. Takken kraakten onder haar voeten. Waar was die vos naartoe?"

Verhaalstructuur Voor Kinderen

De Basis: Drieaktenstructuur (Vereenvoudigd)

AKT 1: Normale wereld + Probleem (25%)

• Stel personage voor

• Laat zien wat normaal is

• Probleem ontstaat

AKT 2: Pogingen om probleem op te lossen (50%)

• Personage probeert dingen

• Het mislukt of wordt erger

• Spanning stijgt

AKT 3: Oplossing + Nieuwe Normaal (25%)

• Personage vindt oplossing

• Probleem opgelost

• Les geleerd (optioneel, niet preachy)

Voorbeeld (prentenboek):

AKT 1: Emma heeft een knuffelkonijn. Ze neemt het overal mee. Op een dag is het konijn weg!

AKT 2: Emma zoekt overal. In haar kamer: niet daar. In de tuin: niet daar. Bij de buren: ook niet.

AKT 3: Dan hoort ze piepen. Het konijn zit in de wasmand! Het is gewassen en nu lekker schoon. Emma is blij.

Personages In Kinderboeken

HOOFDREGEL: Het kind lost het probleem op, niet de volwassene.

Kinderen willen zich identificeren met het hoofdpersonage. Als mama of papa het oplost, is het kind passief.

❌ Kind is passief: "Mia was verdwaald. Gelukkig kwam papa haar halen."

✓ Kind is actief: "Mia was verdwaald. Ze herinnerde zich wat papa had gezegd: als je verdwaalt, blijf dan staan. Mia bleef staan en keek goed om zich heen. Toen zag ze het pad terug!"

Leeftijd van hoofdpersonage:

Vuistregel: Hoofdpersonage is 1-2 jaar ouder dan de lezer.

• 5-jarige leest over 6-7 jarige

• 8-jarige leest over 9-10 jarige

• 12-jarige leest over 13-15 jarige

Waarom? Kinderen kijken op naar iets oudere kinderen.

Karakter-archetypen die werken:

• De Moedige (durft dingen aan)

• De Nieuwsgierige (ontdekt dingen)

• De Loyale Vriend (staat voor anderen op)

• De Underdog (bewijst iedereen ongelijk)

• De Rebel (breekt regels voor goede reden)

Thema's Per Leeftijd

2-5 jaar:

• Angsten overwinnen (donker, alleen zijn, monsters)

• Emoties herkennen (boos, verdrietig, blij)

• Eerste keren (dokter, naar school, logeren)

• Vriendschap basics (delen, aardig zijn)

6-8 jaar:

• School (pesten, vrienden maken, presteren)

• Familie (broertje/zusje, scheiding, verhuizen)

• Zelfvertrouwen (iets durven, falen en doorgaan)

• Avontuur (verdwalen, mysteries, dieren redden)

9-12 jaar:

• Identiteit (wie ben ik? waar hoor ik?)

• Eerlijkheid vs. liegen

• Groepsdruk

• Eerste verliefdheid (licht)

• Verlies (huisdier, grootouder)

• Avontuur (complexer, verder van huis)

12-18 jaar (YA):

• Alle volwassen thema's, eerlijk aangepakt

• Seksualiteit, relaties, identiteit

• Mentale gezondheid

• Verslaving, misbruik (met zorg)

• Dystopie, maatschappijkritiek

• Dood en rouw

Wat NIET werkt:

❌ Moraliserend zijn ("En daarom moet je altijd...") ❌ Volwassen zorgen op kinderen projecteren ❌ Stereotype personages (braaf meisje, stoere jongen) ❌ Te donker zonder hoop (zelfs in YA) ❌ Patronizing tone ("Kleine kinderen begrijpen niet dat...")

Dit is Mia.
Mia heeft een kat.
De kat is rood.
De kat heet Moos.
Mia houdt van Moos.